Nieuws uit Zuid-Afrika - februari 2002

Tot en met april verblijven Inge en ik in Mariannhill nabij Durban (Zuid-Afrika) voor respectievelijk een schoolstage en vrijwilligerswerk. De eerste maand zit erop en is voorbijgevlogen. Hoog tijd voor een terugblik.

Zuid-Afrika is een land volop in ontwikkeling. De eerste vrije verkiezingen in 1994 sloten de periode van 'apartheid' officieel af met een nieuwe regering, staatsvlag (de regenboogvlag) en een volkslied, het prachtige Nkosi Sikele Afrika (God zegent Afrika). Het was het eindpunt van een aantal stappen die vanaf 1990 werden gezet: de legalisering van politieke partijen, het vrijlaten van politieke gevangenen en het aanpassen en afschaffen van een heleboel regels en wetten.

Sindsdien onderscheidt de apartheid geen mensen meer op basis van ideaal en huidskleur, maar wel op basis van geld. Rijk tegenover arm. In theorie kan elke Zuid-Afrikaan ondertussen vrij gaan en staan waar hij of zij wil, in de prakijk is dit voor velen onmogelijk.

Streetwise

In de hoop te ontsnappen aan de armoede en dikwijls ook aan de slechte thuissituatie (misbruik, verwaarlozing, ...) verlaten kinderen en jongeren hun familie zoeken ze de steden op. Hier trachten ze te overleven: ze troepen samen, bedelen, stelen, doorzoeken vuilnisbakken, ... Of combineren deze opties. Sommigen, veelal meisjes, worden richting prostitutie geduwd, anderen spelen drugkoerier. Het roken van 'dagga' (marihuana) en het snuiven van lijm zijn bij de kinderen eerder regel dan uitzondering.

Verschillende organisaties trachten wat aan de situatie te doen. Zo ook Streetwise. In het stadscentrum van Durban vlakbij het levendige, maar niet zo veilige 'mini-bus' station voorziet Streetwise de kinderen van een aantal basisbehoeften: wat eten, drinken, onderdak, een luisterend oor, ...

Wat het streetwiseproject zo boeiend maakt, is dat het 20 kilometer buiten de stad een 'shelter' heeft, waar een beperkt aantal jongens (max. 40) opvangen worden. Doel is om ze na deze periode te herenigingen met de familie thuis. De shelter was vroeger een drukkerij. Deze werd omgebouwd en beschikt nu over 4 slaapzalen, een refter, 2 leslokalen, een paar kantoren en een leefruimte. Het gebouw ziet er prachtig uit, maar heeft op korte termijn een grondige opknapbeurt nodig.

Na de Zuid-Afrikaanse schoolvakantie, ergens half januari, starten we met 15 jongens van 9 tot 14 jaar. Ze worden dag en nacht begeleid door sociale werkers en kinderverzorgsters. Zowel voor de kinderen als voor de begeleiders en vrijwilligers was het de eerste week zoeken: wat kan, wat kan niet, wie heeft wat meegemaakt, ... Vooral vrijblijvende activiteiten dus: een partijtje voetbal, wat zwemmen, een opknapbeurt van de omgeving, ...

Na het eerste weekend zochten echter 5 van de 15 kinderen terug de straat op en waren de begeleiders in de meerderheid. Dat was ook voor mij het teken om andere oorden op te zoeken. Wekelijks brengen we nog steeds een bezoek. Sommige jongens gaan ondertussen naar school in een van de naburige townships. De kennis van anderen wordt nog bijgeschaafd in Streetwise.

Het Community Outreach Centre (COC)

Sindsien werk ik, samen met Inge, in het COC: een HIV/AIDSproject in het St.-Mary's Hospital. Het COC is actief in 14 regio's in de buurt van het ziekenhuis en biedt aan chronisch en terminaal zieken, HIV/AIDS patienten in de meeste gevallen, thuiszorg aan.

De thuisverzorgers (home based carers) zijn allemaal vrijwilligers en worden per regio getraind in basisgezondheidszorg: hoe was je een bedlegerig iemand, hoe moeten wonden hygienisch verzorgd worden, hoe geef je iemand te eten, ... Allemaal eenvoudige handelingen, maar niet makkelijk over te brengen als de helft van de thuisverzorgers ongeletterd is. Toch zijn juist deze mensen, vooral oudere vrouwen, voor het project zeer waardevol. Ze zijn zeer gemotiveerd en verzorgden sowieso al een aantal mensen. De jongere thuisverzorgsters zien het project vooral als een mogelijke springplank naar een job. Wat ook te begrijpen is bij een werkloosheidspercentage van meer dan 75 procent. Ondertussen hebben we er een paar fotosessies opzitten om de procedures met beelden te verduidelijken.

Naast gezondheidszorg verdeelt het COC aan sommige patienten ook voedselpakketten, mits een tegenprestatie (bv. het aanvragen van een identiteitskaart, belangrijk als men ooit recht wil hebben op een uitkering). De voedselpakketten kosten op zich niet zoveel, maar samen wegen ze wel door op het budget. Omwille daarvan heeft het COC sinds kort ook een kruiden- en groententuin. Het is elke dag zwoegen en zweten in deze hitte, zeker in de tuin, maar de inspanningen worden beloond als je je zaaigoed dag na dag ziet groeien! Eens de tuin hier volledig in orde is, zal er getracht worden om per regio een aantal gemeenschappellijke tuinen te installeren.

Meer info op: www.streetwisedurban.co.za

Warme groeten

Nico Verhoeven en Inge Abrams

Deze pagina maakt deel uit van site http://www.revom.com/afrika