Nieuws uit Zuid-Afrika - maart 2002

Jabulani

Jabulani - selfhelp centre, is een non-profit organisatie in Mariannhill op wandelafstand van het St-Mary's Hospital en het Tre Fontane Guesthouse waar wij respectievelijk werken en verblijven. Het project ondersteunt 80 vrouwen en 15 mannen door ze dagelijks werk te geven. In ruil krijgen ze 2 maaltijden en een kleine vergoeding.

De residenten

Daarnaast leven er ook permanent een 15-tal jongens tussen 13 en 23 jaar. Door omstandigheden kunnen ze niet meer thuis leven (ouders gestorven, ...). De jongens gaan naar school, leren een stiel of werken net zoals de vrouwen en mannen in Jabulani. Samen leren ze omgaan met de verantwoordelijkheden die ze moeten nemen en proeven ze van het leven in een gemeenschap.

Kinderen zijn de toekomst

Veel belang wordt er ook gehecht aan de kinderen van de mannen en vrouwen in Jabulani. Het motto: investeren in kinderen is investeren in de toekomst, wordt hier hoog in het vaandel gedragen. De baby's en peuters worden opgevangen in een creche. Er is een preschool voor de kleuters om ze voor te bereiden op het echte schoolwerk, zo leren ze er wat basis Engels en wiskunde. Na schooltijd, rond ongeveer 13 uur, komen ook de oudere kinderen terug naar Jabulani voor naschoolse opvang: ze maken hun huiswerk, krijgen waar nodig wat priveles van buitenlandse vrijwilligers of de oudere jongens en, niet onbelangrijk, ook voor hen is er dagelijks een warme maaltijd voorzien. Samen met hun moeders gaan ze rond 15.30 uur naar huis.

Self income generating

Getracht wordt om van Jabulani een 'self income generating' project te maken. Dit betekent dat het in staat is zelfstandig te blijven bestaan zonder tussenkomst van (buitenlandse) donaties. Voorlopig is dit nog niet het geval, maar de verkoop van eigen gemaakte produkten brengt een aardige duit in het zakje. Geweefde en genaaide zaken zoals kussens, schorten, tassen en place-mats vinden gretig aftrek bij toeristen. Het Jabulani-brood, een redelijk zwaar graanbrood, stukken lekkerder dan het luchtige brood van hier, is bekend tot ver buiten Mariannhill. De schrijnwerkerij produceert dan weer krukken en doodskisten in verschillende maten die, spijtige genoeg, gretig aftrek vinden bij de plaatselijke bevolking. Hetzelfde geldt voor de kaarsen. In de omliggende townships is elektriciteitsvoorziening nog steeds geen gemeengoed.

Isizulu en Idombholo

Gelukkig is er in Jabulani af en toe ook tijd voor een feestje. Half maart vierden we de zestigste verjaardag van zuster Margot, de bezielster van het centrum. De voorbereidingen namen heel wat tijd in beslag en zorgden ervoor dat iedereen: jong en oud, man en vrouw, tijdelijke vrijwilligers en medewerkers naar het feest toeleefden. Een tentoonstellingsruimte voor de producten werd ingericht, de kinderen oefenden hun liedjes en de traditionele zuludansen, de vrouwen zorgden voor de aangepaste kledij en bereidden Isizulu (het traditionele zulubier, een mengeling van granen, maismeel en water dat een paar dagen staat te gisten in grote emmers), en de mannen slachtten, symbolisch heel belangrijk, een koe. Die verdeelden ze in stukken en lieten ze een dag in een kamer rusten. Kop en ingewanden worden lange tijd gekookt. De kop kan enkel door mannen gegeten worden, de ingewanden zijn een lekkernij voor de vrouwen.

Het feest zelf startte zoals elke meeting die we mee mochten maken met een gebed. Omdat we zelf een training volgden in een van de communities waar het Community Outreach Centre actief is, konden we hierbij niet aanwezig zijn. Gelukkig waren we wel op tijd voor het 'smakelijkste' gedeelte. De mannen verzamelden zich rond de gekookte koeienkop, de vrouwen rond de ingewanden. Samen met een homp Idombholo (gestoomd brood) werd alles naar binnengewerkt. Alles werd doorgespoeld met Isizulu. Heerlijk! Volgens sommigen althans. Echt dronken wordt je trouwens niet van. Het bier heeft slechts een alcoholpercentage van 1 of 2 procent en veel drinken is onmogelijk omdat het bier redelijk 'zwaar' is en je de bokaal al snel eens een keer laat passeren. Op zich was de gekookte koeienkop niet zo slecht, maar ik proefde niet veel verschil met de gekookte varkensneus die ik ooit eerder kreeg voorgeschoteld. Na dit voorgerecht werden de poten van de koe professioneel gefileerd en werd alles in gereedheid gebracht voor een braai (barbecue) van jewelste.

Afgesloten werd er met een authentieke zuludansvoorstelling waar nog maar eens duidelijk werd dat ritme en de kunst van het zingen in grotere maten terug te vinden zijn bij onze gekleurde medemensen. Soms voel je je hier bijzonder blank. Bijvoorbeeld als je heupwiegend en neuriend je plaats zoekt tussen een uitbundige en uitgelaten menigte.

Een bijzonder aangename ervaring waar de meesten, blanken wel te verstaan, nog een paar dagen van hebben kunnen nagenieten: de toiletten werden frequent gebruikt en de vraag naar immodium was bijzonder groot. Na het weekend toch maar voor een check-up de dokter bezocht, met als resultaat een halve dag in het ziekenhuis vastgeketend aan het infuus om de uitdrogingsverschijnselen tegen te gaan. Tussen de echt zieken werd ik al snel een bezienswaardigheid voor het verplegend personeel. Voordeel was wel dat je op die manier heel wat mensen leert kennen die nog steeds geinteresseerd vragen of we nog Isizulu gedronken hebben. Ondertussen is iedereen, op een paar kilo's na, terug de oude.
(n.v.d.r: de foto's kan je hier bekijken)

Een dikke proficiat

Sinds de start van het project in 1998 (in 1 kleine kamer) groeide het uit tot een klein Afrikaans dorp. Zuster Margot en alle mensen die dagelijks in Jabulani actief zijn verdienen dan ook een dikke proficiat, want het project werkt. Het is klein, maar gaat stap voor stap vooruit en daarenboven wordt het gedragen door de mensen die de hulp het meeste nodig hebben. Het is met andere woorden geen witte olifant die je wel eens vindt tussen de vele ontwikkelingsprojecten.

Meer info op: www.revom.com/afrika (nieuws voor het thuisfront)

www.eastcoast.co.za/jabulani (webstek van het zelfhulp centrum)

Warme groeten en tot binnenkort

Nico Verhoeven en Inge Abrams

Deze pagina maakt deel uit van site http://www.revom.com/afrika